علت افت فشار روغن موتور خاور چیست؟ آشنایی با وظیفه اویل پمپ و نقش یاتاقانها
علت افت فشار روغن موتور خاور چیست؟ آشنایی با وظیفه اویل پمپ و نقش یاتاقانها
اگر فشار روغن موتور خاور 608 یا بنز 911 کاهش پیدا کند، نباید آن را یک ایراد ساده تصور کرد. افت فشار روغن یکی از مهمترین عواملی است که میتواند در مدت کوتاهی باعث یاتاقان زدن، آسیب دیدن میللنگ، خرابی میلسوپاپ و حتی نیاز به تعمیر کامل موتور شود.
در این مقاله بررسی میکنیم که اویل پمپ چه وظیفهای دارد، چه عواملی باعث افت فشار روغن میشوند و ارتباط لقی یاتاقانها با فشار روغن چیست.
اویل پمپ چه وظیفهای دارد؟
اویل پمپ (Oil Pump) قلب سیستم روغنکاری موتور است.
این قطعه روغن را از کارتل مکش کرده و با فشار مناسب به تمام قسمتهای موتور ارسال میکند؛ از جمله:
- یاتاقانهای ثابت میللنگ
- یاتاقانهای متحرک
- میلسوپاپ
- اسبکها
- سوپاپها
- چرخدندهها
- پیستونها (در برخی مدلها)
در موتورهای بنز OM314 و OM352 که روی بسیاری از خاورها نصب شدهاند، فشار روغن باید در تمام دورهای موتور در محدوده استاندارد باقی بماند تا بین قطعات فلزی یک لایه روغن تشکیل شود و از تماس مستقیم فلز با فلز جلوگیری کند.
اگر فشار روغن کم شود چه اتفاقی میافتد؟
اولین قطعاتی که آسیب میبینند:
- یاتاقان ثابت
- یاتاقان متحرک
- میللنگ
وقتی فشار روغن کم شود، ضخامت فیلم روغن کاهش پیدا میکند و میللنگ مستقیماً روی یاتاقان حرکت میکند.
نتیجه آن:
- ایجاد صدای تقتق موتور
- گرم شدن بیش از حد یاتاقان
- خط افتادن میللنگ
- یاتاقان زدن
- قفل شدن موتور
مهمترین دلایل افت فشار روغن
۱- فرسودگی اویل پمپ
با گذشت زمان، چرخدندههای اویل پمپ ساییده میشوند.
در نتیجه:
- حجم روغن کمتری پمپ میشود.
- فشار روغن کاهش پیدا میکند.
- چراغ روغن مخصوصاً در دور آرام روشن میشود.
۲- افزایش لقی یاتاقانها
این مورد یکی از رایجترین دلایل افت فشار روغن است.
اویل پمپ روغن را با فشار ارسال میکند اما اگر فاصله بین میللنگ و یاتاقان بیش از حد مجاز باشد، روغن از این فاصله فرار میکند.
در نتیجه:
- فشار مدار کاهش پیدا میکند.
- روغن به انتهای مدار نمیرسد.
- چراغ روغن روشن میشود.
به همین دلیل در زمان تعمیر موتور، فقط تعویض یاتاقان کافی نیست و قطر ژورنالهای میللنگ نیز باید دقیقاً اندازهگیری شود.
نقش قطر میللنگ در فشار روغن
هر ژورنال میللنگ دارای قطر استاندارد مشخصی است.
اگر میللنگ بر اثر کارکرد زیاد ساییده شود:
- قطر آن کمتر میشود.
- لقی یاتاقان افزایش پیدا میکند.
- فشار روغن کاهش مییابد.
به همین دلیل هنگام تعمیر موتور، میللنگ باید با میکرومتر اندازهگیری شود و در صورت نیاز تراش خورده و از یاتاقان با سایز مناسب استفاده شود.
نکته مهم: مقادیر نهایی باید همیشه مطابق کاتالوگ تعمیراتی همان مدل موتور و با استفاده از ابزارهایی مانند میکرومتر و پلاستیگیج کنترل شوند.
آیا تعویض اویل پمپ همیشه مشکل را حل میکند؟
خیر.
گاهی تعمیرکار اویل پمپ را تعویض میکند اما فشار روغن همچنان پایین است.
علت این است که مشکل اصلی از:
- میللنگ
- یاتاقانها
- بوش میلسوپاپ
- سوپاپ اطمینان اویل پمپ
- صافی اویل پمپ
- یا حتی روغن نامناسب موتور
است.
بنابراین قبل از تعویض قطعات، باید فشار روغن با گیج مکانیکی اندازهگیری شود و علت اصلی مشخص گردد.
چگونه از افت فشار روغن جلوگیری کنیم؟
برای افزایش عمر موتور خاور:
- روغن موتور مناسب و باکیفیت استفاده کنید.
- فیلتر روغن را در هر سرویس تعویض کنید.
- سطح روغن را مرتب کنترل کنید.
- در صورت روشن شدن چراغ روغن، بلافاصله موتور را خاموش کنید.
- هنگام تعمیر موتور، میللنگ و یاتاقانها را طبق اندازههای استاندارد کنترل کنید.
- از اویل پمپ و قطعات باکیفیت استفاده کنید.
جمعبندی
افت فشار روغن معمولاً تنها به خرابی اویل پمپ مربوط نمیشود. در بسیاری از موارد، افزایش لقی یاتاقانها، ساییدگی میللنگ یا فرسودگی سایر اجزای سیستم روغنکاری عامل اصلی این مشکل است. تشخیص صحیح علت، از آسیبهای سنگین مانند یاتاقان زدن و تعمیر اساسی موتور جلوگیری میکند و هزینههای نگهداری خودرو را به میزان قابل توجهی کاهش میدهد.
